มือสั่นในผู้สูงอายุ เกิดจากอะไร? สาเหตุ อาการที่ควรสังเกต และเมื่อไรควรพบแพทย์
มือสั่นในผู้สูงอายุ เรื่องที่ไม่ควรมองข้าม อาการมือสั่นเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องปกติของวัยที่เพิ่มขึ้น แต่ในความเป็นจริง อาการมือสั่นอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ภาวะที่ไม่รุนแรงไปจนถึงโรคทางระบบประสาทที่ควรได้รับการวินิจฉัยและดูแลอย่างเหมาะสม หากอาการมือสั่นเริ่มส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น การรับประทานอาหาร การเขียนหนังสือ การแต่งตัว หรือการหยิบจับสิ่งของ ควรเข้ารับการประเมินโดยแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
สาเหตุของอาการมือสั่นในผู้สูงอายุ
- โรคพาร์กินสัน (Parkinson's Disease) โรคพาร์กินสันเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของอาการมือสั่นในผู้สูงอายุ โดยมักมีลักษณะเด่น คือมือสั่นขณะอยู่นิ่ง (Resting Tremor) เคลื่อนไหวช้าลง กล้ามเนื้อแข็งเกร็ง การทรงตัวไม่ดี ก้าวเดินสั้นหรือเดินช้าลงอย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีอาการมือสั่นไม่ได้หมายความว่าจะเป็นโรคพาร์กินสันทุกราย จำเป็นต้องได้รับการตรวจประเมินจากแพทย์
- ภาวะมือสั่นชนิดเอสเซนเชียล (Essential Tremor) Essential Tremor เป็นภาวะมือสั่นที่พบได้บ่อย และไม่ใช่โรคพาร์กินสันลักษณะเด่น ได้แก่ มือสั่นขณะหยิบจับสิ่งของ สั่นขณะยกแก้วน้ำ สั่นเวลาเขียนหนังสือ มักเป็นทั้งสองข้าง บางรายมีประวัติคนในครอบครัวเป็นเช่นเดียวกัน ภาวะนี้สามารถรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันได้ แม้จะไม่ใช่โรคร้ายแรง
- ผลข้างเคียงจากยา ยาบางชนิดอาจทำให้เกิดอาการมือสั่น เช่น ยารักษาโรคหอบหืดบางชนิด ยารักษาโรคซึมเศร้าบางกลุ่มยากระตุ้นระบบประสาทบางชนิด ยาบางชนิดที่ใช้รักษาโรคทางจิตเวช หากเริ่มมีอาการหลังเริ่มใช้ยา ไม่ควรหยุดยาเอง แต่ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

- ภาวะไทรอยด์เป็นพิษ ผู้ที่มีภาวะไทรอยด์ทำงานมากเกินไป อาจมีอาการ มือสั่น ใจสั่น น้ำหนักลด เหงื่อออกมาก เหนื่อยง่ายภาวะนี้สามารถตรวจวินิจฉัยได้ด้วยการตรวจเลือด
- ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ ผู้สูงอายุโดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน อาจมีอาการมือสั่นเมื่อระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ ร่วมกับอาการอื่น เช่น เหงื่อออก ใจสั่น เวียนศีรษะ หิวมาก อ่อนแรง หากสงสัยภาวะน้ำตาลต่ำ ควรรีบแก้ไขตามคำแนะนำของแพทย์
- โรคหลอดเลือดสมอง หากมือสั่นเกิดขึ้นร่วมกับอาการต่อไปนี้ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที แขนหรือขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด ปากเบี้ยว เดินเซ สูญเสียการทรงตัวอย่างเฉียบพลัน อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน
- มือสั่นจากความเครียดหรือความวิตกกังวล ในบางราย อาการมือสั่นอาจเกิดจาก ความเครียด ความวิตกกังวล การพักผ่อนไม่เพียงพอ การดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนในปริมาณมาก เมื่อปัจจัยเหล่านี้ลดลง อาการมักดีขึ้นได้

เมื่อไรควรพบแพทย์ ควรเข้ารับการตรวจหากมีอาการดังต่อไปนี้ มือสั่นมากขึ้นเรื่อย ๆ สั่นจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน มีอาการอ่อนแรงร่วมด้วย เดินลำบาก ล้มบ่อย พูดไม่ชัด น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เริ่มมีอาการมือสั่นหลังได้รับยาชนิดใหม่ การได้รับการวินิจฉัยตั้งแต่ระยะแรก จะช่วยให้ได้รับการดูแลและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
วิธีดูแลตนเองเบื้องต้น แม้อาการมือสั่นจะมีหลายสาเหตุ แต่การดูแลสุขภาพโดยรวมสามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนได้ เช่น พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายตามคำแนะนำของบุคลากรทางการแพทย์ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหากอาการกำเริบหลังดื่ม รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างสม่ำเสมอ เข้ารับการตรวจสุขภาพตามนัด
สำหรับผู้สูงอายุที่มีปัญหาการทรงตัวหรือเคลื่อนไหวลำบาก ควรจัดสภาพแวดล้อมภายในบ้านให้ปลอดภัย เช่น ติดตั้งราวจับกันลื่นในห้องน้ำและบริเวณทางเดิน ลดสิ่งกีดขวาง และเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินเมื่อมีข้อบ่งชี้จากบุคลากรทางการแพทย์ เพื่อลดความเสี่ยงต่อการหกล้ม
สรุปอาการมือสั่นในผู้สูงอายุอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ภาวะที่ไม่รุนแรง เช่น Essential Tremor ไปจนถึงโรคทางระบบประสาท เช่น โรคพาร์กินสัน หรือโรคทางกายอื่น ๆ การสังเกตลักษณะของอาการและเข้ารับการประเมินจากแพทย์เมื่อมีความผิดปกติ จะช่วยให้ได้รับการวินิจฉัยและการดูแลที่เหมาะสม
หากผู้สูงอายุมีอาการมือสั่นร่วมกับปัญหาการทรงตัวหรือเสี่ยงต่อการหกล้ม การปรับสภาพแวดล้อมภายในบ้านและเลือกใช้อุปกรณ์ช่วยเหลือที่เหมาะสม สามารถช่วยเพิ่มความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตในการใช้ชีวิตประจำวันได้.
ขอขอบพระคุณแหล่งข้อมูลอ้างอิง (References) :
- National Institute on Aging (NIA). Parkinson's Disease. https://www.nia.nih.gov/health/parkinsons-disease
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS). Tremor Fact Sheet. https://www.ninds.nih.gov
- Mayo Clinic. Essential Tremor. https://www.mayoclinic.org
- NHS. Tremor. https://www.nhs.uk/conditions/tremor/
- Parkinson's Foundation. Understanding Parkinson's Disease. https://www.parkinson.org
- American Academy of Neurology (AAN). Clinical Practice Guidelines on Tremor and Parkinsonism.