ข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ

ข้อเข่าเสื่อมคืออะไร? ข้อเข่าเสื่อมคือภาวะที่กระดูกอ่อนในข้อเข่าค่อย ๆ สึกบางลง ทำให้การเคลื่อนไหวไม่ลื่นเหมือนเดิม เกิดการเสียดสีภายในข้อ จนทำให้ปวด ตึง หรืออักเสบ พูดง่าย ๆ คือ “ระบบกันกระแทกในข้อเข่าเริ่มเสื่อมสภาพ” จึงทำให้การเคลื่อนไหวที่เคยง่าย กลายเป็นเรื่องลำบาก สัญญาณอาการที่พบบ่อย

ผู้สูงอายุที่มีข้อเข่าเสื่อมมักมีอาการเหล่านี้

• ปวดเข่าเวลาเดิน ยืน หรือขึ้นลงบันได
  
• เข่าตึง โดยเฉพาะหลังตื่นนอนหรือหลังนั่งนาน
  
• มีเสียงกรอบแกรบในข้อเข่าเวลาเคลื่อนไหว
  
• รู้สึกเข่าไม่มั่นคง เหมือนจะทรุด
  
• เดินได้ระยะสั้นลง เหนื่อยหรือปวดง่าย
• อาการมักค่อย ๆ เป็นมากขึ้น ไม่ได้เกิดขึ้นทันที

ระยะของข้อเข่าเสื่อม (แบบเข้าใจง่าย)

• ระยะเริ่มต้น - เริ่มปวดเมื่อใช้งานหนัก เช่น เดินไกล ขึ้นบันได หรือยืนนาน พักแล้วดีขึ้น หลายคนมักคิดว่าเป็นเรื่องปกติของวัย
  
• ระยะปานกลาง - เริ่มปวดบ่อยขึ้น ข้อเข่าตึง งอเหยียดไม่สุด เดินได้น้อยลง เริ่มกระทบกิจวัตรประจำวัน
  
• ระยะมาก - ปวดแม้ไม่ได้ใช้งานมาก เข่าอาจโก่งหรือผิดรูป การเดินลำบากชัดเจน ต้องพึ่งตัวช่วย เช่น ไม้เท้า หรือราวพยุง

1. ควบคุมน้ำหนักตัว น้ำหนักที่มากขึ้นคือภาระโดยตรงต่อข้อเข่า ลดน้ำหนักเพียงเล็กน้อย ก็ช่วยลดแรงกดที่ข้อเข่าได้มาก
2. ออกกำลังกายให้ถูกประเภท เน้นการออกกำลังกายที่ไม่กระแทกข้อเข่า เช่น เดินช้า ๆ บนพื้นเรียบ บริหารกล้ามเนื้อต้นขา ยืดเหยียดเบา ๆ สม่ำเสมอ กล้ามเนื้อที่แข็งแรงช่วยพยุงข้อเข่าได้ดีขึ้น
3. หลีกเลี่ยงพฤติกรรมทำร้ายเข่า นั่งพับเพียบ คุกเข่า หรือนั่งยองนาน ๆ ขึ้นลงบันไดบ่อยเกินจำเป็น ยกของหนักแล้วลงน้ำหนักที่เข่า
4. จัดบ้านให้เป็นมิตรกับข้อเข่า สภาพแวดล้อมมีผลมากกว่าที่คิด เช่น มีราวจับในจุดที่ต้องลุก–นั่ง เลือกเก้าอี้ที่ไม่เตี้ยเกินไป ลดจุดต่างระดับที่ต้องก้าวข้าม

บ้านที่ปลอดภัยช่วยลดภาระของข้อเข่าในชีวิตประจำวัน ข้อเข่าเสื่อมไม่ใช่เรื่องของ “ความแก่” อย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของการใช้งานสะสมและการดูแลตัวเองระยะยาว ยิ่งเริ่มดูแลเร็วเท่าไร โอกาสคงความสามารถในการเดินได้ดีในวัยสูงอายุก็ยิ่งมากขึ้นเท่านั้น การเดินได้มั่นคง ไม่ใช่แค่เรื่องร่างกาย แต่คืออิสระในการใช้ชีวิตทำกิจกรรมที่รักและพึ่งพาตัวเองได้ ฉะนั้นการมีอุปกรณ์ช่วยจึงสำคัญ.

https://www.elderlife.co.th/category