วิธีช่วยให้ผู้สูงอายุอยากออกกำลังกายมากขึ้น
Last updated: 10 ต.ค. 2569 | 60 จำนวนผู้เข้าชม |
วิธีช่วยให้ ผู้สูงอายุอยากออกกำลังกายมากขึ้น | 8 เคล็ดลับชวนผู้สูงวัยให้ “อยากขยับ” โดยไม่รู้สึกว่ากำลังถูกบังคับ
การออกกำลังกายเป็นหนึ่งในพฤติกรรมที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ ทั้งด้านความแข็งแรงของกล้ามเนื้อการทรงตัว ความยืดหยุ่น และความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน แต่ในความเป็นจริง ผู้สูงอายุบางคนอาจไม่ได้รู้สึกสนุกกับการออกกำลังกาย หรือรู้สึกว่าเป็นเรื่องเหนื่อย ยาก และทำได้ไม่ต่อเนื่อง
ดังนั้น การชวนผู้สูงอายุออกกำลังกายจึงไม่ควรเน้นเพียงว่า “ต้องออกกำลังกาย” แต่ควรทำให้การเคลื่อนไหวเป็นกิจกรรมที่รู้สึกว่า ทำได้ง่าย มีความหมาย และมีคนร่วมทำด้วย
การออกกำลังกายเป็นหนึ่งในพฤติกรรมที่ช่วยส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ ทั้งด้านความแข็งแรงของกล้ามเนื้อการทรงตัว ความยืดหยุ่น และความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน แต่ในความเป็นจริง ผู้สูงอายุบางคนอาจไม่ได้รู้สึกสนุกกับการออกกำลังกาย หรือรู้สึกว่าเป็นเรื่องเหนื่อย ยาก และทำได้ไม่ต่อเนื่อง
ดังนั้น การชวนผู้สูงอายุออกกำลังกายจึงไม่ควรเน้นเพียงว่า “ต้องออกกำลังกาย” แต่ควรทำให้การเคลื่อนไหวเป็นกิจกรรมที่รู้สึกว่า ทำได้ง่าย มีความหมาย และมีคนร่วมทำด้วย
8 วิธี ช่วยให้ผู้สูงอายุอยากออกกำลังกายมากขึ้น
- เริ่มจากกิจกรรมที่ผู้สูงอายุ “ชอบ”
ไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการออกกำลังกายที่หนักหรือเป็นทางการเสมอไป ลองถามก่อนว่า ผู้สูงอายุชอบกิจกรรมอะไร เช่น เดินเล่น ปลูกต้นไม้ รดน้ำต้นไม้ เต้นหรือรำเบา ๆ รำไทเก๊ก ยืดเหยียด ปั่นจักรยานออกกำลังกาย เดินเล่นกับสมาชิกในครอบครัว หลักสำคัญคือ เลือกกิจกรรมที่เหมาะกับความสามารถและความสนใจของแต่ละคน เพราะหากกิจกรรมสนุกและรู้สึกทำได้จริง โอกาสที่จะทำต่อเนื่องก็มีมากขึ้น - อย่าเริ่มด้วยเป้าหมายที่ใหญ่เกินไป
หากผู้สูงอายุไม่ได้ออกกำลังกายมานาน การบอกให้เริ่มวันละ 30–60 นาทีทันที อาจทำให้รู้สึกว่าเป็นเรื่องยาก ลองเปลี่ยนเป็น “วันนี้เดินเล่นกัน 5–10 นาทีก่อนไหม?”เมื่อร่างกายเริ่มคุ้นเคย จึงค่อยเพิ่มเวลา หรือเพิ่มความหนักตามความสามารถ - ชวนทำด้วยกัน แทนการบอกให้ทำคนเดียว
วิธีง่าย ๆ ที่ช่วยเพิ่มแรงจูงใจคือ เปลี่ยนการออกกำลังกายให้เป็นเวลาของครอบครัว เช่น ลูกชวนพ่อแม่เดินช่วงเย็น หลานชวนคุณตาคุณยายยืดเหยียด สมาชิกในบ้านเปิดเพลงแล้วขยับร่างกายไปพร้อมกัน นัดเพื่อนวัยเดียวกันมาออกกำลังกาย เข้าร่วมกิจกรรมออกกำลังกายในชุมชน - ทำให้การออกกำลังกายไม่เหมือน “การบ้าน”
ผู้สูงอายุบางคนอาจไม่ชอบการออกกำลังกายเพราะรู้สึกว่าต้องทำตามตารางอย่างเคร่งครัด ลองเปลี่ยนจาก“วันนี้ต้องออกกำลังกาย 30 นาที” เป็น “เย็นนี้ไปเดินเล่นหน้าบ้านกันไหม?” หรือ “มาช่วยกันรดน้ำต้นไม้กัน” เพราะการขยับร่างกายในชีวิตประจำวันก็สามารถเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมทางกายได้ กรมอนามัยเองก็แนะนำให้ผู้สูงอายุลดพฤติกรรมเนือยนิ่ง และหมั่นลุกขึ้นยืนหรือขยับร่างกายเป็นระยะ
- ให้ผู้สูงอายุเป็นคนเลือก
แทนที่จะกำหนดว่า “วันนี้ต้องเดิน”ลองถามว่า “วันนี้อยากเดิน หรืออยากยืดเหยียดดี?” หรือ “อยากออกกำลังกายตอนเช้าหรือตอนเย็น?” การให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ จะช่วยให้รู้สึกว่ากิจกรรมนี้เป็น สิ่งที่ตนเองเลือกทำ ไม่ใช่สิ่งที่ลูกหลานบังคับ - ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ
แรงจูงใจจะเพิ่มขึ้นเมื่อผู้สูงอายุเห็นว่าการออกกำลังกายมีประโยชน์กับตัวเอง ไม่จำเป็นต้องเน้นเรื่องน้ำหนักหรือรูปร่างเพียงอย่างเดียว แต่ให้สังเกตเรื่องใกล้ตัว เช่น เดินได้นานขึ้น ลุกจากเก้าอี้ง่ายขึ้น ทำงานบ้านได้นานขึ้น รู้สึกเคลื่อนไหวคล่องตัวขึ้น ทรงตัวได้ดีขึ้น รู้สึกสดชื่นหลังทำกิจกรรม นอนหลับได้ดีขึ้น - จัดพื้นที่ให้ออกกำลังกายได้ง่ายและปลอดภัย
บางครั้งปัญหาอาจไม่ใช่ผู้สูงอายุ “ไม่อยากออกกำลังกาย” แต่เป็นเพราะสถานที่ไม่เอื้อให้เริ่มทำกิจกรรม ควรตรวจสอบว่า พื้นไม่ลื่น ไม่มีสิ่งของกีดขวาง มีแสงสว่างเพียงพอ สวมรองเท้าที่เหมาะสม มีพื้นที่สำหรับเคลื่อนไหวอย่างปลอดภัย อุปกรณ์ที่ใช้เหมาะกับความสามารถของผู้สูงอายุ หากผู้สูงอายุมีปัญหาเรื่องการทรงตัวหรือเดินไม่มั่นคง การจัดพื้นที่ให้เหมาะสมและเลือกอุปกรณ์ที่ช่วยให้สามารถทำกิจกรรมได้อย่างปลอดภัยก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่ควรพิจารณา - ชื่นชม “ความสม่ำเสมอ” มากกว่าความหนัก
ไม่ควรทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่าออกกำลังกายแล้วต้องทำได้มากกว่าคนอื่น คำพูดง่าย ๆ เช่น“วันนี้ทำได้ดีมาก” “เมื่อก่อนเดินแป๊บเดียวก็เหนื่อย ตอนนี้เดินได้นานขึ้นแล้วนะ” อาจช่วยสร้างกำลังใจได้มากกว่าการพูดว่า “ทำไมวันนี้ออกน้อยจัง?”
ถ้าผู้สูงอายุไม่ชอบออกกำลังกายเลย ควรเริ่มอย่างไร? ลองใช้หลักง่าย ๆ
“ชวน–เริ่มเล็ก–ทำด้วยกัน–ค่อยเพิ่ม”
ชวน → เลือกกิจกรรมที่ผู้สูงอายุสนใจ
↓
เริ่มเล็ก → เริ่มจากระยะเวลาและความหนักที่ทำได้
↓
ทำด้วยกัน → ลูกหลานหรือเพื่อนร่วมกิจกรรม
↓
ค่อยเพิ่ม → เมื่อร่างกายปรับตัวได้ จึงค่อยเพิ่มเวลา ความถี่ หรือความหนัก
สิ่งสำคัญคือ ไม่จำเป็นต้องทำให้ผู้สูงอายุรักการออกกำลังกายตั้งแต่วันแรก แต่ควรทำให้รู้สึกว่า “การขยับร่างกายเป็นเรื่องที่ทำได้และมีความสุข”
“ชวน–เริ่มเล็ก–ทำด้วยกัน–ค่อยเพิ่ม”
ชวน → เลือกกิจกรรมที่ผู้สูงอายุสนใจ
↓
เริ่มเล็ก → เริ่มจากระยะเวลาและความหนักที่ทำได้
↓
ทำด้วยกัน → ลูกหลานหรือเพื่อนร่วมกิจกรรม
↓
ค่อยเพิ่ม → เมื่อร่างกายปรับตัวได้ จึงค่อยเพิ่มเวลา ความถี่ หรือความหนัก
สิ่งสำคัญคือ ไม่จำเป็นต้องทำให้ผู้สูงอายุรักการออกกำลังกายตั้งแต่วันแรก แต่ควรทำให้รู้สึกว่า “การขยับร่างกายเป็นเรื่องที่ทำได้และมีความสุข”
ข้อควรระวัง :
ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหรือมีข้อจำกัดด้านสุขภาพ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับประเภทและระดับการออกกำลังกายที่เหมาะสม โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกายมานานหรือมีอาการผิดปกติระหว่างทำกิจกรรม
กรมกิจการผู้สูงอายุแนะนำให้ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้ก่อนออกกำลังกาย และควรหลีกเลี่ยงการเกร็งหรือกลั้นหายใจ รวมถึงกิจกรรมที่มีการปะทะหรือแข่งขันซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอันตราย
การทำให้ผู้สูงอายุอยากออกกำลังกาย ไม่ใช่การบังคับให้ทำมากขึ้น แต่คือการทำให้การเคลื่อนไหวเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันที่รู้สึกสนุกและทำได้จริง เริ่มจากกิจกรรมที่ชอบ ใช้เวลาไม่มาก ชวนครอบครัวหรือเพื่อนมาทำด้วยกัน ให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในการเลือก และจัดสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย เมื่อทำอย่างสม่ำเสมอ การออกกำลังกายก็มีโอกาสกลายเป็นกิจวัตรที่ผู้สูงอายุทำได้ในระยะยาว
สำหรับบ้านที่ต้องการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุออกกำลังกายอย่างปลอดภัย อาจพิจารณาเลือก อุปกรณ์ออกกำลังกายที่เหมาะกับผู้สูงอายุและพื้นที่ภายในบ้าน เพื่อให้สามารถขยับร่างกายได้สะดวก โดยควรเลือกให้เหมาะกับความสามารถและข้อจำกัดของแต่ละบุคคล
ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหรือมีข้อจำกัดด้านสุขภาพ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับประเภทและระดับการออกกำลังกายที่เหมาะสม โดยเฉพาะผู้ที่ไม่ได้ออกกำลังกายมานานหรือมีอาการผิดปกติระหว่างทำกิจกรรม
กรมกิจการผู้สูงอายุแนะนำให้ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้ก่อนออกกำลังกาย และควรหลีกเลี่ยงการเกร็งหรือกลั้นหายใจ รวมถึงกิจกรรมที่มีการปะทะหรือแข่งขันซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดอันตราย
การทำให้ผู้สูงอายุอยากออกกำลังกาย ไม่ใช่การบังคับให้ทำมากขึ้น แต่คือการทำให้การเคลื่อนไหวเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันที่รู้สึกสนุกและทำได้จริง เริ่มจากกิจกรรมที่ชอบ ใช้เวลาไม่มาก ชวนครอบครัวหรือเพื่อนมาทำด้วยกัน ให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในการเลือก และจัดสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัย เมื่อทำอย่างสม่ำเสมอ การออกกำลังกายก็มีโอกาสกลายเป็นกิจวัตรที่ผู้สูงอายุทำได้ในระยะยาว
สำหรับบ้านที่ต้องการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุออกกำลังกายอย่างปลอดภัย อาจพิจารณาเลือก อุปกรณ์ออกกำลังกายที่เหมาะกับผู้สูงอายุและพื้นที่ภายในบ้าน เพื่อให้สามารถขยับร่างกายได้สะดวก โดยควรเลือกให้เหมาะกับความสามารถและข้อจำกัดของแต่ละบุคคล
-------------------------------------------------------------------
แหล่งข้อมูลอ้างอิง :
- กรมกิจการผู้สูงอายุ – ผู้สูงอายุ ออกกำลังกายอย่างไรจึงเหมาะสม
ดูข้อมูลจากกรมกิจการผู้สูงอายุ - กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข – ครอบครัวขยับ ชวนผู้สูงอายุเคลื่อนไหวร่างกาย
ดูข้อมูลจากกรมอนามัย - กรมกิจการผู้สูงอายุ – กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพและเครือข่ายผู้สูงอายุ
ดูข้อมูลจากกรมกิจการผู้สูงอายุ - กรมกิจการผู้สูงอายุ – การดูแลผู้สูงอายุ
ดูข้อมูลจากกรมกิจการผู้สูงอายุ - คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล – สูงวัยอย่างมีคุณภาพด้วยการออกกำลังกาย
อ่านข้อมูลจากมหาวิทยาลัยมหิดล - คลังปัญญามหาวิทยาลัยมหิดล – ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการออกกำลังกายของผู้สูงอายุ
ดูงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยมหิดล
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
Powered by
MakeWebEasy.com